Hap | Find My Method
 

Son değiştirilme tarihiNisan 8th, 2021

  • Hap 50 yıldır kullanılan bir yöntemdir. Yutulması kolaydır ve pozitif yan etkileri olabilir
  • Etkililik: Hap düzenli olarak alındığında gerçekten etkilidir fakat birçok kadın hapı düzenli olarak kullanmaz. Kusursuz bir şekilde kullanıldığında her 100 kadından 99’u gebelikten korunacaktır.
  • Normal kullanımla veya çoğu insanın kullandığı şekilde hap, kullanan 100 kadından 91’inde gebeliği önler.
  • Yan etkileri: En yaygın olanları göğüs hassasiyeti, bulantı, lekelenme ve cinsel dürtüde azalmadır.
  • Zorluk Derecesi: Yüksek. Hapı her gün aynı saatte almanız gerekir
  • Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara (CYBE) karşı koruma sağlamaz.

Özet

Hap

“Hap”, her ay paketlenmiş olarak gelen küçük bir tablettir. Bazıları bunu “oral doğum kontrolü” olarak adlandırır. Günde bir kez, her gün aynı saatte alırsınız. Birçok farklı türde hap vardır ve yeni seçenekler sıklıkla mevcuttur. Çoğu, yumurtalıklarınızın yumurtaları serbest bırakmasını önleyen hormonları salgılayarak çalışır. Hormonlar ayrıca servikal mukusunuzu kalınlaştırır ve bu da spermin ilk etapta yumurtaya ulaşmasını bloke etmeye yardımcı olur.

Hap türleri [5]:

Kombinasyon. Kombinasyon hapları yumurtlamayı önlemek için östrojen ve progestin olmak üzere iki tür hormon kullanır. Aylık kombinasyon hapı paketi 3 haftalık hormon bazlı hap ve bir haftalık hormon içermeyen haptan oluşur. Her ay regl döneminizi beklerken hormon içermeyen hapları alacaksınız.

Sadece progestin. Bu hapların içinde östrojen yoktur ve östrojeni güvenli bir şekilde alamıyorsanız veya bir kombinasyon hapının sizde yan etkileri varsa genellikle bu haplar önerilir. Ayın her günü az miktarda progestin salgılarlar ve belirli bir hafta boyunca size bir süre vermezler.

Ayrıntılar

Hap disiplin gerektirir. Hapınızı her gün aynı saatte almayı unutmamalısınız. Her gün aynı saatte almazsanız işe yaramayacaktır.

Regl döneminizi öngörmek istiyorsunuz. Herhangi bir lekelenme olmadan her ay regl olmayı seviyorsanız hap sizin için iyi bir seçim olabilir.

Relg döneminizde kullanmayı atlayabilirsiniz. Bazı haplar regl döneminizde kullanmayı tamamen atlamanıza izin verir ve bu %100 güvenlidir.

35 yaş üzeri sigara kullananların dikkatli olması gerekir. 35 yaşın üzerindeki kadınların hap kullanırken sigara içmesi bazı yan etki risklerini artırır. Bunu tıbbi uzmanınızla tartışmanız tavsiye edilir.

Doğum kontrol yöntemini kullanmayı bırakıp hızla gebe kalmak istiyorsunuz. Hapı bıraktıktan birkaç gün sonra gebe kalabileceksiniz. Hapları kullanmayı bırakırsanız ve gebe kalmaya hazır hissetmezseniz başka bir yöntem kullanın.

Nasıl kullanılır

Bir aspirin yutabiliyorsanız, hapı da kullanabilirsiniz. Ama önemli olan şey şudur: Ne olursa olsun her gün aynı saatte almayı unutmamalısınız.

Bazı haplar 21 günlük paketler halinde gelir. Diğerleri 28 günlük paketler halinde gelir. Bazıları her ay düzenli regl olmanızı sağlar. Bazıları her üç ayda bir regl olmanıza neden olur. Ve bazıları tüm yıl boyunca regl olmamanıza sebebiyet verir. Birçok farklı hap mevcuttur ve bu, biraz kafa karıştırıcı olabilir. Bir sağlık uzmanı veya eğitimli bir toplum sağlığı çalışanı, sizin için hangi hapın uygun olduğunu belirlemenize yardımcı olabilir [1].

Yan etkileri

Herkes farklıdır. Yaşadığınız şey başka bir kişinin yaşadığıyla aynı olmayabilir.

Pozitif Yönleri: Hap hakkında hem vücudunuz hem de cinsel yaşamınız açısından birçok iyi yönü vardır [7].

  • Hapın kullanımı kolaydır – yalnızca suyla yutun
  • Kullanmak için cinsel ilişkiyi bölmenize gerek yoktur
  • Daha hafif regl dönemleri geçirmenizi sağlayabilir
  • Regl döneminizin ne zaman olacağını kontrol etmenizi sağlar
  • Bazı haplar akneyi giderir
  • Regl kramplarını ve premenstrüel sendrom (PMS) semptomlarını azaltabilir
  • Bazı haplar rahim içi ve yumurtalık kanseri, demir eksikliği anemisi, yumurtalık kistleri ve pelvik inflamatuar hastalık gibi bazı sağlık sorunlarına karşı koruma sağlar

Negatif Yönleri: Herkes olumsuz yan etkiler konusunda endişelenir, fakat bu, birçok kadın için sorun değildir. Ve yan etkiler yaşarsanız bunlar muhtemelen ortadan kalkacaktır. Vücudunuza hormon veriyorsunuz bu yüzden alışmanızın birkaç ay sürebileceğini unutmayın. Hapa zaman verin.

Muhtemelen iki veya üç ay sonra ortadan kalkacak yan etkiler [10]:

  • Lekelenme
  • Göğüs ağrısı
  • Bulantı ve kusma

Daha uzun sürebilecek yan etkiler:

  • Cinsel dürtünüzde değişiklik

Yan etkilerin 3 ay sonra kabul edebileceğinizden fazla olduğunu düşünüyorsanız yöntemleri değiştirin ve korunmaya devam edin. İhtiyaçlarınıza uygun bir yöntem bulurken prezervatifler iyi koruma sağlar. Her yerde herkes için bir yöntem olduğunu unutmayın!

*Çok az sayıda kadın için ciddi yan etki riskleri vardır.

SSS'ler

Size yardımcı olmak için buradayız. Hala doğru olduğunu düşünmüyorsanız, başka yöntemler konusunda fikirlerimiz var. Yalnızca şunu unutmayın: Yöntemleri değiştirmeye karar verirseniz başka bir yönteme geçmeden önce korunmaya devam ettiğinizden emin olun. İhtiyaçlarınıza uygun bir yöntem bulurken prezervatifler iyi koruma sağlar.

Lekelenme konusunda endişelenmeli miyim [4]?
Lekelenme, bir dizi farklı yöntemle ortaya çıkabilir. Öyle görünse dahi lekelenme ile o kadar fazla kan kaybetmezsiniz.
Hala işe yaramıyor mu? Biraz daha yüksek dozda östrojen içeren bir hap veya regl döngünüzün farklı bir kısmında östrojen sağlayan bir hap üzerinde daha fazla şansınız olabilir.
Farklı bir yöntem deneyin: RİA

Hap kanser olmama neden olur mu [13]?
Hap kanser olmanıza neden olmaz. Bazı çok nadir durumlarda, kadınların kanı pıhtılaşabilir. Hapı alırken kan pıhtılaşması riski, gebeyken pıhtılaşma riskinden daha düşüktür. Bazı kadınların tıbbi sorunları vardır; bu da hap kullanmamaları gerektiği anlamına gelir.
Sağlıklıysanız, doğum kontrol hapları çok güvenlidir. Size şu anda (ağır regl dönemlerinden kaynaklanan anemi gibi) ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde (sizi bazı kanser türlerine karşı koruyabilirler) bazı sorunlarda yardımcı olabilirler.

Kan pıhtıları konusunda endişelenmem gerekiyor mu?
Hapı kullanırken kan pıhtılaşması riskiniz çok düşüktür. Yine de kan pıhtılaşması riskinizi artıran bazı genetik ve tıbbi durumlar vardır. Kan pıhtılaşması geçmişiniz varsa veya kan pıhtılaşması ile ilgili özel bir endişeniz varsa gebelik önleyiciyi veren kişiye danışarak hapın, sizin için en iyi seçenek olup olmadığını görüşün.

Ya hapı almayı hatırlamakta sorun yaşarsam [10]?
Mobil cihazınızda günlük bir hatırlatıcı ayarlamayı deneyin.
Hala işe yaramıyor mu? Bir hatırlatma sistemi kullanıyorsanız ve hala hatırlamakta güçlük çekiyorsanız çok sık düşünmek zorunda kalmayacağınız bir yöntemi değerlendirmek isteyebilirsiniz.
Bandı haftada bir değiştirmeyi unutmamanız gerekir.
Halkayı her ay değiştirmeniz gerektiği konusunda endişelenmelisiniz.
Yıllarca hatırlamanız gerekmeyen seçenekler dahi var: 2 tür RİA’ya ve implanta bir göz atın.
Farklı bir yöntem deneyin: İmplant, RİA, bant, halka

Akne olması normal mi [5]?
Birçok hap aknenin düzelmesine yardımcı olur. Hapın akneye neden olduğunu düşünüyorsanız başka bir tür hap kullanmayı düşünün.
Hala işe yaramıyor mu? Başka bir hap türü kullanmayı denerseniz ve bu, işe yaramazsa başka bir hormonal yönteme de geçebilirsiniz. Halka, enjeksiyon, implant veya bir RİA düşünün. Veya harici prezervatifler (erkek) gibi hormonal olmayan bir yönteme geçebilirsiniz.
Farklı bir yöntem deneyin: Dahili prezervatif (kadın), implant, RİA, prezervatif, halka, Enjeksiyon

Hap neden midemi bulandırıyor [8]?
Şunu deneyin: Mevcut hap türünüzü kullanmaya devam etmek istiyorsanız hapı geceleri almayı deneyin. Daha az östrojen içeren bir hap almayı da düşünebilirsiniz.
Hala işe yaramıyor mu? İmplant gibi ağızdan alınmayan başka bir hormonal yöntemi denemek isteyebilirsiniz; bir RİA, bant, halka, enjeksiyon
Farklı bir yöntem deneyin: İmplant, RİA, bant, halka, enjeksiyon

Neden regl dönemleri arasında kanamam oluyor [4]?
Hap kullanmaya yalnızca son birkaç ay içinde başladıysanız, kararlı bir şekilde devam edin – bu sorun büyük olasılıkla kendi kendine düzelecektir. Haplarınızı her gün aynı saatte aldığınızdan ve hapları atlamadığınızdan ve tek seferde iki tane almadığınızdan emin olun. Hapları atlamak veya tek seferde iki tane almak, lekelenme olasılığını artırabilir.
Hala işe yaramıyor mu? Birkaç aydır hap kullanıyorsanız, hapı doğru şekilde alıyorsanız ve hala lekelenmeden şikayetçiyseniz, yeni bir yönteme geçmeyi düşünün. Ayrıca, kanamanın nedeninin bunlarla ilişkili olmadığından emin olmak için CYBE’ler ve gebelik kontrolünden geçmelisiniz.
Farklı bir yöntem deneyin: Bant, halka, enjeksiyon

Ya farklı bir saat diliminde olan bir ülkeye seyahat edersem? Hapımı aldığımda o saat dilimine ayarlama yapmam gerekiyor mu?
Bu konuda farklı seçenekler vardır [13]:

Seçenek 1: Ülkenizde saatin kaç olduğunu takip etmek

Kendi saat diliminizde saatin kaç olduğunu bulmanız ve o saatte almanız gerekir. Örneğin Mexico City’de yaşıyorsanız ve 6 saat ileride olan Fas’a seyahat ediyorsanız hapınızı normalde aldığınız saatten 6 saat sonra almalısınız. Yani hapınızı Meksika’da sabah 9’da alırsanız Fas’ta öğleden sonra 3’te almalısınız.
Telefonunuza alarm kurarak hapınızı almayı hatırlıyorsanız yoldayken gerektiği gibi ayarladığınızdan emin olun.

Seçenek 2: Yeni saat dilimine ayarlamak

Daha kolaysa veya uzun bir süre yeni bir yere taşınıyorsanız hap almadan 24 saatten fazla gitmediğiniz sürece programınızı değiştirebilirsiniz. Dolayısıyla, Mexico City’de yaşıyorsanız ve Fas’a gidiyorsanız ve sabah 9’da kalmak istiyorsanız bir sonraki hapınızı Fas saatiyle 9’da (Meksika’da aldığınız son haptan 18 saat sonra) almanız kesinlikle sorun teşkil etmez.

Yoldayken yeni bir hap paketine başlayacak kadar uzun süre seyahat ediyorsanız, bunları çantanıza koymayı unutmayın. Aniden seyahat etmek zorunda kaldıysanız ve haplarınızı toplama fırsatınız yoksa (örneğin, bir afet bölgesindeyseniz), yeni yerinizde mümkün olan en kısa sürede yerel bir sağlık uzmanı veya toplum sağlığı uzmanı bulmaya çalışın. Bu sırada, prezervatif gibi diğer seçeneklere erişemiyorsanız, doğal yöntemleri kullanın.

Hala işe yaramıyor mu? Çok seyahat ediyorsanız ve hormonal bir yöntem kullanmayı seviyorsanız saat dilimlerini takip etme konusunda çok fazla endişelenmenize gerek kalmaması için halkaya veya hatta banda geçmeyi düşünebilirsiniz. Saat dilimi hesaplamalarını tamamen unutmak istiyorsanız implantı veya bir RİA’yı göz önünde bulundurun.
Farklı bir yöntem deneyin: İmplant, RİA, bant, halka

Bir hapı almayı unuttum veya hapımı geç aldım. Ne yapmalıyım [6]?
Bir sonraki hapınızı hatırladığınız anda alın ve daha sonra 7 gün boyunca bir yedekleme yöntemi kullanın. 4. haftada hormonal olmayan bir hapsa o gün için hormonal olmayanı atın ve ertesi gün programa geri dönün.
Programın dışına çıkmanızdan itibaren cinsel ilişkiye girdiyseniz ve bu, son beş gün içindeyse her ihtimale karşı acil doğum kontrolü almak isteyebilirsiniz.

Dün hapımı almayı unuttum. Aynı gün iki hap almak güvenli midir?
Bir hapı almayı unuttuysanız bazen bir günde iki hap almanız önerilir. İki hapı en az 10 saat arayla almak sorun olmamalıdır. Hapları birbirine yakın zamanlarda almak biraz midenizi bulandırabilir ve hapları aldıktan sonra kusmak istemezsiniz.
Acil doğum kontrolü olarak düzenli doğum kontrol hapları almak istiyorsanız tek seferde 2-4 hap alabilirsiniz.
Son hapınızı almanızdan itibaren 24 saatten fazla zaman geçtiyse sonraki 7 gün boyunca ne zaman cinsel ilişkiye girerseniz girin, prezervatif veya dahili prezervatif (kadın) gibi ikinci bir yöntem kullanın.

Hapımı her gün farklı bir saatte almaya başlamak istersem ne olur?
Bu mümkün. Bunu yapmanın en kolay yolu, tercih ettiğiniz zamanda bir sonraki hap paketinize başlamaktır. Böylelikle bir yedekleme yöntemine ihtiyaç duymayacaksınız.
Bir sonraki paketi bekleyemiyorsanız haplar arasında 24 saatten fazla beklemediğinizden emin olun.

Hap çevreye zararlı mıdır [13]?
Çevre söz konusu olduğunda bir yöntem olması hiçbir yöntem olmamasından iyidir.
Hapın içerdiği bazı hormonlar, kadınların idrarı yoluyla çevreye karışacaktır. Fakat bu, çevredeki diğer östrojen kaynaklarından daha düşük bir miktardır.
Endüstriyel ve üretim süreçleri sonucunda ortaya çıkan östrojen, gübre ve böcek ilaçları ve hayvanlara verilen ilaçların tümü, çevreye bir kadının idrarındaki hap kaynaklı östrojenden daha yüksek miktarlarda karışır.
Çevreye veya vücudunuza hormon karışmasını istemiyorsanız sizin için uygun seçenekler vardır. Doğal lateks prezervatifler ve bakır RİA iyi seçeneklerdir. Neye karar verirseniz verin, bir yöntem seçin ve kullanmaya devam edin.
Hala işe yaramıyor mu? Hormon içermeyen çok etkili bir yöntem kullanmak istiyorsanız hormonal olmayan RİA’yı deneyin.
Farklı bir yöntem deneyin: RİA

Antibiyotik almam durumunda hap yine de gebeliği önler mi?
Rifampin, hapın etkililiğini azalttığı kanıtlanmış tek antibiyotiktir. Genellikle tüberkülozu tedavi etmek için kullanılır.
Rifampin almanız gerekiyorsa uzmanınızla hangi yöntemin en uygun olacağı hakkında konuşun.

Hapımı aldıktan sonra kusarsam ne olur [9]?
Hapınızı aldıktan sonraki iki saat içinde kusarsanız onu unutulmuş hap olarak kabul edin. Paketinizdeki bir sonraki hapı hemen alın.
Önümüzdeki yedi gün boyunca tedbiri elden bırakmamak için ikinci bir yöntem, örneğin dahili prezervatif (kadın) kullanın.

Hapımı aldıktan sonra ishal olursam ne olur?
İshal olmak bazen hapınızın işe yarama oranını muhtemelen etkilemeyecektir.
Şiddetli ishal (bir günde birkaç kez) hapınızın işe yarama oranını etkileyebilir.
Şiddetli ishaliniz varsa ikinci bir yöntem (prezervatif gibi) kullanmalısınız. Yedekleme yöntemini hastayken her cinsel ilişkiye girdiğinizde ve iyileştikten sonraki 7 gün boyunca kullanmalısınız.
Hala işe yaramıyor mu? Hap almayı unutmak, aldıktan hemen sonra kusmak veya şiddetli ishal, hapın %9’luk bir başarısızlık oranına sahip olmasının nedenleridir. Bu sizin için çok riskliyse bir yedekleme yöntemi kullanın. Diğer bir seçenek de daha az çaba gerektiren bir yönteme geçmektir.
Farklı bir yöntem deneyin: Prezervatif, implant, RİA, halka

Hapı yıllarca ara vermeden kullanmak güvenli midir [13]?
Gebe kalmak istiyorsanız hapı almayı bırakmalısınız. Doğum kontrol hapları hakkında yıllar içinde yapılan araştırmalar, hapı yıllarca kullanmanın, hapı almayı bıraktıktan sonra gebe kalma yeteneğinizi etkilemediğini göstermektedir.
Lekelenme yaşıyorsanız ara vermek bazen onu yönetmeye yardımcı olabilir. Ara vermek istiyorsanız 3-7 gün boyunca hap kullanmayı bırakın. Hap kullanmaya ara verdiğinizde ve hap almaya tekrar başladıktan sonraki ilk yedi gün boyunca her cinsel ilişkiye girdiğinizde prezervatif gibi ikinci bir yöntem kullanın.
Hala işe yaramıyor mu? Sigara kullanıyorsanız veya hapı sizin için riskli hale getiren tıbbi bir durumunuz varsa bunun yerine sadece progestin içeren bir yöntem denemeyi düşünün.
Farklı bir yöntem deneyin: İmplant, RİA, enjeksiyon

Referanslar

[1] Cooper, D. B., & Mahdy, H. (2019). Oral Contraceptive Pills. StatPearls Publishing. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430882/
[2] Dr Marie Marie Stopes International. (2017). Contraception. Retrieved from http://www.mariestopes.org.au/wp-content/uploads/Contraception-brochure-web-200417.pdf
[3] FSRH The Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare. (Amended 2019). UK MEDICAL ELIGIBILITY CRITERIA. RCOG, London. Retrieved from https://www.fsrh.org/standards-and-guidance/documents/ukmec-2016/
[4] FSRH Faculty of Sexual and Reproductive Healthcare. (Amended 2019). Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare Clinical Guidance: Progestogen-only Pills. Retrieved from https://www.fsrh.org/standards-and-guidance/documents/cec-ceu-guidance-pop-mar-2015/
[5] FSRH The Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare. (Amended 2019). FSRH Guideline: Combined Hormonal Contraception. Retrieved from https://www.fsrh.org/standards-and-guidance/documents/combined-hormonal-contraception/
[6] Family Planning NSW. (2015). The Combined Oral Contraceptive Pill. Retrieved fromhttps://www.fpnsw.org.au/sites/default/files/assets/combined_oral_contraceptive_pill.pdf
[7] FPA the sexual health charity. (2019). Your guide to the combined pill. Retrieved from https://www.fpa.org.uk/sites/default/files/the-combined-pill-your-guide.pdf
[8] Reproductive Heath Access Project. (2019). The pill. Retrieved from https://www.reproductiveaccess.org/wp-content/uploads/2014/12/factsheet_pill.pdf
[9] SHINE SA. (2017). Fact Sheet: The Pill. Retrieved from https://www.shinesa.org.au/media/product/2015/04/The-Pill.pdf
[10] Shukla, A., & Jamwal, R. (2017). Adverse effect of combined oral contraceptive pills. Asian Journal of Pharmaceutical and Clinical Research, 10. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/312596820_Adverse_effect_of_combined_oral_contraceptive_pills
[11] Society of Obstetricians and Gynaecologists of Canada. (2017). Canadian Contraception Consensus Chapter 9: Combined Hormonal Contraception. Retrieved from https://www.jogc.com/article/S1701-2163(16)39786-9/pdf
[12] The Royal Women’s Hospital and Family Planning Victoria. (2018). THE CONTRACEPTIVE PILL. Retrieved from https://thewomens.r.worldssl.net/images/uploads/fact-sheets/Contraception-the-pill-2018.pdf
[13] World Health Organization Department of Reproductive Health and Research and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health Center for Communication Programs (2018) Family Planning: A Global Handbook for Providers. Baltimore and Geneva. Retrieved from https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260156/9780999203705-eng.pdf?sequence=1
[14] World Health Organization. (2016). Selected practice recommendations for contraceptive use. Geneva. Retrieved from https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/252267/9789241565400-eng.pdf?sequence=1


lang Türkçe