Hormonal iud

Ang IUD (levornorgestrel intrauterine device) ay isang pamamaraang hormonal. Ito ay maliit at hugis-T na piraso ng plastik. Ipinapasok ang IUD sa matris. Kapag naroon na, pinaninipis nito ang lining ng matris at pinakakapal nito ang mucus ng cervix. Pinipigilan nito ang pag-fertilize ng sperm sa egg. Nagbibigay ang mga IUD ng 3, 4, o 5 taong proteksyon (depende sa uri). Kung gusto mong mabuntis, pwede mong ipatanggal ang IUD.

Hindi hormonal na iud

Ang IUD ay maliit at hugis-T na piraso ng plastik at tanso. Inilalagay ito sa loob ng iyong matris. Bahagyang binabago ng tanso ang kapaligiran ng matris at pinipigilan ang sperm na makarating sa egg. Nagbibigay ang mga IUD ng 3-12 taong proteksyon laban sa pagbubuntis, depende sa kung aling IUD ang kukunin mo. Kung gusto mong mabuntis, maaari mong ipatanggal ang IUD.

Implant

Ang mga implant ay maliit at plastik na mga rod o kapsulang ipinapasok sa ilalim ng balat ng itaas ng braso ng babae. Napakaliit ng mga ito; sa katunayan, hindi ito makita ng karamihan ng tao sa sandaling naipasok na ito. Ang implant ay naglalabas ng progestin, isang hormone na pumipigil sa mga ovary mong maglabas ng eggs at pinakakapal ang mucus ng iyong cervix – na nakakatulong sa pagpigil sa sperm na makarating sa egg. Pinipigilan nito ang pagbubuntis nang hanggang 5 taon, depende sa uring pipiliin mo. Mayroong iba’t ibang uri, kabilang ang Implanon, Jadelle at Levoplant.

Ang pill

Ang “Pill” ay isang maliit na tabletang nakapakete para sa bawat buwan. Tinatawag ito ng ilan bilang “oral contraception.” Iinumin mo ito nang isang beses sa isang araw, sa parehong oras araw-araw. Maraming iba’t ibang uri ng pills na available, at madalas na mayroong mga bagong pagpipilian. Karamihan ay gumagana sa pamamagitan ng paglalabas ng hormones na pumipigil sa iyong ovaries na maglabas ng mga egg. Pinakakapal rin ng hormones ang mucus sa cervix mo, na nakakatulong upang pigilan ang sperm na makarating sa egg.

Mga uri ng pill:

Combination. Ang mga combination pill ay gumagamit ng dalawang uri ng hormones – estrogen at progestin – upang pigilan ang ovulation. Ang isang buwanang pakete ng combination pill ay naglalaman ng 3 linggo ng hormone-based pills at isang linggo ng hormone-free pills. Iinumin mo ang hormone-free pills habang hinihintay mo ang regla mo kada buwan.

Progestin-only. Walang estrogen ang mga ito, at madalas na inirerekomenda ang mga ito kung sensitibo ka sa combination pills. Inirerekomenda rin ang mga ito kung nakakaranas ka ng mga side effect mula sa combination pill. Naglalabas ang mga ito ng kaunting progestin sa bawat araw ng buwan, at hindi ka magkakaroon ng regla sa isang takdang linggo.

Ang injectable

Oo, tama ang nasa isip mo! Isang hiringgilya, isang karayom at kaunting likidong itinuturok sa katawan mo. Pinipigilan ng injectable ang iyong mga ovary na maglabas ng mga egg. Pinakakapal rin nito ang iyong cervical mucus upang makatulong na pigilan ang sperm na makarating sa egg sa simula pa lang. Maraming uri nito—maaaring hindi available ang ilan sa inyong bansa.

  • Buwanang injectable: Pinoprotektahan ka nito nang isang buwan! Naglalaman ng dalawang hormone—progestin at estrogen.
  • NET-EN o dalawang buwan na injectable: Naglalaman ito ng progestin. Pinoprotektahan ka nito nang dalawang buwan! Napakahusay na pagpipilian para sa mga babaeng hindi pwedeng tumanggap ng estrogen.
  • DMPA o tatlong buwang injectable: Naglalaman ito ng progestin. Pinoprotektahan ka nito nang tatlong buwan! Napakahusay na pagpipilian para sa mga babaeng hindi pwedeng tumanggap ng estrogen.

Ang patch

Ang patch ay isang manipis na piraso ng plastik na mukhang parisukat na Band-Aid. Mas maliit nang kaunti sa 5 cm ang lapad nito. Ididikit mo ang patch sa iyong balat, at maglalabas ito ng hormones na pumipigil sa iyong ovaries na maglabas ng eggs. Pinakakapal rin ng hormones ang iyong cervical mucus, na tumutulong sa pagpigil sa sperm na makarating sa egg sa simula pa lang.

Ang ring

Ang ring ay isang maliit at nababaluktot na insert na pinapanatili sa loob ng iyong ari. Hahayaan mo ito sa loob nang tig-tatlong linggo at aalisin ito sa ikaapat na linggo. Tulad ng injectable, pinipigilan ng ring ang pagbubuntis sa dalawang paraan. Naglalabas ito ng mga hormone na pumipigil sa mga ovary na maglabas ng eggs, at pinakakapal nito ang iyong cervical mucus para pigilan ang sperm na makarating sa egg sa simula pa lang.

Mga external condom (para sa lalaki)

Ang mga external condom – na kilala bilang mga condom ng lalaki – ay isa sa mga pinakakilalang paraan upang pigilan ang mga pagbubuntis at magprotekta laban sa mga sexually transmitted infection (STI). Isuot lang ito sa ari ng lalaki. Ang mga external condom (para sa lalaki) ay nagpapababa ng tsansa ng mga STI sa pamamagitan ng pagpapanatili sa sperm sa loob ng condom at labas ng ari ng babae, puwit, o bunganga. (Mayroon ding mga internal condom (para sa babae) na ipinapasok sa ari ng babae o sa puwit.) Ang mga external condom (para sa lalaki) ay makukuha sa daan-daang hugis at sukat. Maaari mo ring mabili ang mga ito nang may lube o pampadulas o wala.

Mga uri ng external condom (para sa lalaki):

Spermicide. Ang mga condom na ito ay pinadudulas ng kemikal na pumapatay sa sperm. Hindi inirerekomenda ang mga ito para sa oral o anal sex.

Walang spermicide. Kung ikaw o ang iyong kapareha ay sensitibo sa spermicide, maghanap ng mga condom na walang spermicide. Ang mga condom ay mayroong napakaunting side effect. Mas kaunti pa ang nilalaman ng uring ito.

Latex. Ang mga latex condom ay maaaring mabanat nang hanggang 800%. Ito ang pinakakaraniwang uri ng mga condom. Ngunit huwag gamitin ang mga ito kasama ng mga lubricant o pampadulas na gawa sa oil (oil-based). Ang mga oil-based lube ay maaaring maging sanhi ng pagkapunit o pagdulas ng condom, na nagtataas ng tsansa ng pagbubuntis o mga STI.

Hindi latex. Kung allergic ka sa latex o gusto mo ng oil-based lube, maghanap ka ng mga hindi latex na condom. Madalas na gawa ang mga ito sa polyutherane, iba pang sintetikong high tech na materyal, o natural na balat ng tupa.

Internal condom (pambabaeng condom)

Ang internal (condom – o pambabaeng condom- ay isang pouch na ipinapasok sa iyong ari o sa puwit. Ang mga internal condom (para sa babae) ay gumagana sa parehong paraan ng paggana ng mga external condom (para sa lalaki), maliban sa isusuot mo ito sa loob, sa halip na ilalagay sa ari ng lalaki. Pinananatili ng mga itong nasa loob ng condom at sa labas ng iyong ari o puwit ang sperm.

Mga pang-emerhensiyang contraception pill

Maaaring mapigilan ng Pang-emerhensiyang Contraception (EC) ang pagbubuntis bago pa man ito magsimula. (Nangangahulugan iyon na hindi katulad ng abortion pill ang EC pills.) Depende kung saan ka nakatira, maaari kang magkaroon ng iba’t ibang uri ng EC na mapagpipilian. Karamihan ng mga uri ay gumagana nang hanggang 5 araw (o 120 oras) pagkatapos ng pakikipagtalik nang walang proteksyon, at mas maaga mo itong gamitin, mas magiging epektibo ito.

Mga halimbawa ng pang-emerhensiyang contraception:

Ulipristal acetate dedicated pills. Ang bagong anyong ito ng EC ay isang dosis na binubuo ng isang pill, na gumagana nang hanggang 5 araw matapos ang pakikipagtalik nang walang proteksyon, at hindi tulad ng ibang EC pills, ay hindi nababawasan ang pagiging epektibo sa loob ng 5 araw na iyon.

Levonorgestrel-based pills: Lydia Postpil, Postinor 2, Norpill, Unwanted72, Nowill Pill, Plan B One-Step, Next Choice One Dose, Next Choice, My Way, After Pill, Levonorgestrel. Ang mga ito ay maaaring maging available over the counter nang mayroon o walang reseta, depende sa kinaroroonan mong bansa. Kahalintulad ang mga ito ng iba pang contraceptive pills, subalit mas malaki ang dosis. Maaaring gumana ang mga ito nang hanggang 5 araw matapos ang pakikipagtalik nang walang proteksyon, subalit nababawasan ang pagiging epektibo nito bawat araw. Kung gusto mong gamitin ang pamamaraang ito, dapat mo itong gamitin sa lalong madlaing panahon matapos makipagtalik nang walang proteksyon.

Hindi hormonal na IUD. Ito ang pinakaepektibong umiiral na EC. Ipalagay ito sa isang provider sa loob ng 5 araw matapos makipagtalik nang walang proteksyon. Pabababain nito ang tsansa mong mabuntis nang 99.9%

Pamamaraang Yuzpe. Maaari kang gumamit ng mga partikular na regular na contraceptive pill bilang EC kung susundin ka sa mga partikular na hakbang (tingnan ang aming seksyon ng “Paano ito gamitin” sa ibaba. Hindi ito kasing-epektibo ng iba pang pagpipiliang EC. Pinakamahusay na gumagana sa loob ng 3 araw matapos ang pakikipagtalik nang walang proteksyon.

Sterilization

Maaaring piliin ng parehong lalaki at babae ang sterilization. Para sa mga babae, ang sterilization ay proseso kung saan isinasara o hinaharangan ang iyong mga fallopian tube nang sa gayon ay hindi ka mabuntis. Para sa mga lalaki, ang sterilization ay tinatawag na vasectomy. Hinaharangan nito ang mga tubong dinadaanan ng sperm ng lalaki. Makipag-usap sa isang health care provider para matuto nang higit pa at tiyaking magtanong tungkol sa anumang requirement, tulad ng mga limitasyon sa edad at mga panahon ng paghihintay.

Mga uri ng sterilization:

May hiwa o incision. Mayroong opsyon ang parehong lalaki at babae na dumaan sa sterilization nang may hiwa o incision. Para sa mga babae, ang Laparoscopy, Mini-Laparotomy, at Laparotomy ay nangangailangan ng incision o hiwa. Dahil doon, nangangailangan rin ito ng anesthesia. Maaari itong tumagal mula 2 hanggang 21 araw bago makapanumbalik mula sa operasyon.

Ang vasectomy na may kasamang hiwa para sa mga lalaki ay tumatagal ng 20 minuto. Nangangailangan lamang ito ng local anesthetic. Magsasagawa ng isa o dalawang hiwa sa scrotum o bayag nang sa gayon ay hindi makapasok ang sperm sa seminal fluid. Dahil hindi makalabas ang sperm, hindi mabubuntis ang babae.

Walang hiwa o non-incision. Ang essure ay isang proseso para sa ma babae na hindi kinasasangkutan ng operasyon o anesthesia. Ang mga fallopian tube ay inaabot sa pamamagitan ng ari ng babae, kung saan naglalagay ng mga micro-insert. Ang mga insert na ito ay nagiging dahilan para may tumubong peklat o scar tissue na siyang bumabara sa mga tube. Sa “parehong araw” din nagagawang makapanumbalik at hindi dapat nito maapektuhan ang mga normal na aktibidad. Tumatagal nang ilang buwan bago mabuo ang peklat o scar tissue para maging epektibo ang pamamaraang ito.

Ang pamamaraang vasectomy na walang hiwa para sa mga lalaki ay nagsasangkot ng maliit na butas sa aabot sa kanyang mga tube. Tapos, itatali, papasuin, o babarahan ang kanyang mga tubo. Walang peklat, tahi, at kilala ang pamamaraang ito sa mabilis na paghilom nang walang komplikasyon.

Cervical cap

Ang mga pamamaraang nakabatay sa kabatiran sa pagiging fertile o mabunga ay isang anyo ng natural na pagpaplano ng pamilya. Hinihingi ng mga pamamaraang ito na subaybayan mo ang iyong regla upang matukoy ang mga araw kung kailan maaari kang mabuntis. Ang mahirap na bahagi ay ang pagtukoy kung kailan ang mga araw na iyon. Bibigyan ka namin ng ilang pagpipilian para subaybayan ang iyong pagiging fertile, at tulungan kang tukuyin ang mga araw kung kailan ka maaaring mabuntis. Para sa mga babaeng hindi regular na nireregla, kabilang ang mga dalaga, maaaring hindi ito ang pinakamainam na opsyon.

Mga Uri ng Kabatiran sa Pagiging Fertile:

Standard Days (SDM): maaari mong gamitin ang pamamaraang ito kung ang cycle ng regla mo ay nasa pagitan ng 26 at 32 araw ang haba. Kailangan mong itala ang mga regla mo at tukuyin kung kailan ka hindi mabubuntis.

TwoDAy (TDM): para sa pamamaraang ito, kailangan mong obserbahan ang cervical discharge mo upang malaman kung kailan ka fertile.

Cervical Mucus: lumilikha ang katawan mo ng partikular na malagkit na likido kapag ikaw ay pinakamabunga o fertile. Ang pamamaraang ito ay patungkol sa pagsubaybay sa iyong cervical mucus.

Body Temp o Temperatura ng Katawan (BBT): para sa pamamaraang ito, itatala mo ang temperatura ng iyong katawan tuwing umaga upang matukoy kung nag-o-ovulate ka ba o hindi.

Symptothermal: maraming senyales ang katawan mong nagpapahiwatig na maaari kang mabuntis. Sinusubaybayan ng pamamaraang ito ang marami sa mga ito nang sabay-sabay. Kabilang dito ang pakiramdam ng iyong cervix.

Lactational (LAM): pinipigilan ng natural na pagpapasuso ang pagiging fertile. Gumagana ang pamamaraang ito kung kakapanganak mo lang. Pero para gumana ang pamamaraang ito, kailangang eksklusibo mong pinapasuso ang anak mo.

Diaphragm

Ang diaphragm ay isang mababang cup na hugis simboryo o dome, na gawa sa materyal na tinatawag na silicone. Ipapasok mo ang diaphragm sa iyong ari. Tatakpan nito ang iyong cervix at hindi papapasukin ang sperm sa iyong matris. Kailangan mo itong gamitin nang may spermicide para epektibo itong gumana.

Spermicide

Ang spermicide ay naglalaman ng mga kemikal na nagpapahinto sa paggalaw ng sperm. Maaaring isa itong cream, film, foam, gel, o suppository. Anuman ang iyong piliin, ipapasok mo ito sa kaloob-looban ng iyong ari nang sa gayon ay mapigilan ang sperm na makalusot sa iyong cervix at pumasok sa iyong matris.

Sponge

Ang sponge ay isang bilog na piraso ng kulay puting plastik na foam. Mayroon itong butas sa isang panig at nylon na tali sa ibabaw. Ang lapad nito ay 5 cm, at ipapasok mo ito sa iyong ari bago ka makipagtalik. Gumagana sa dalawang paraan ang sponge: pinipigilan nitong makapasok ang sperm sa iyong matris sa pamamagitan ng pagharang sa iyong cervix, at patuloy rin itong naglalabas ng spermicide.

Kabatiran sa pagiging fertile

Ang mga pamamaraang nakabatay sa kabatiran sa pagiging fertile ay isang anyo ng natural na pagpaplano ng pamilya. Ang mga pamamaraang ito ay nangangailangang subaybayan mo ang cycle ng iyong regla upang matukoy ang mga araw na maaari kang mabuntis. Ang mahirap na bahagi ay ang pagtukoy kung kailan ang mga araw na iyon. Bibigyan ka namin ng ilang pagpipilian upang subaybayan ang iyong pagiging fertile o mabunga at tulungan kang matukoy ang mga araw na pwede kang mabuntis. Para sa mga babaeng hindi regular ang regla, kabilang ang mga dalaga, maaaring hindi ito ang pinakamahusay na opsyon.

Mga Uri ng Kabatiran sa Pagiging Fertile:

Standard Days (SDM): maaari mong gamitin ang pamamaraang ito kung ang cycle ng regla mo ay nasa pagitan ng 26 at 32 araw ang haba. Kailangan mong itala ang mga regla mo at tukuyin kung kailan ka hindi mabubuntis.

TwoDAy (TDM): para sa pamamaraang ito, kailangan mong obserbahan ang cervical discharge mo upang malaman kung kailan ka fertile.

Cervical Mucus: lumilikha ang katawan mo ng partikular na malagkit na likido kapag ikaw ay pinakamabunga o fertile. Ang pamamaraang ito ay patungkol sa pagsubaybay sa iyong cervical mucus.

Body Temp o Temperatura ng Katawan (BBT): para sa pamamaraang ito, itatala mo ang temperatura ng iyong katawan tuwing umaga upang matukoy kung nag-o-ovulate ka ba o hindi.

Symptothermal: maraming senyales ang katawan mong nagpapahiwatig na maaari kang mabuntis. Sinusubaybayan ng pamamaraang ito ang marami sa mga ito nang sabay-sabay. Kabilang dito ang pakiramdam ng iyong cervix.

Lactational (LAM): pinipigilan ng natural na pagpapasuso ang pagiging fertile. Gumagana ang pamamaraang ito kung kakapanganak mo lang. Pero para gumana ang pamamaraang ito, kailangang eksklusibo mong pinapasuso ang anak mo.

Withdrawal o paghugot ng ari ng lalaki bago labasan

Ang withdrawal ay isa sa mga pinakalumang anyo ng contraception. Napakasimple nito – huhugutin ng lalaki ang kanyang ari mula sa babae bago siya labasan. Sa pamamaraang ito, kailangan mo lang gawin ito nang tama sa bawat pagkakataon.

Huwag muna ngayon

Ang “huwag muna ngayon” ay isang paraan ng pagsasabi ng abstinence o pag-iwas sa pakikipagtalik, o “walang pagtatalik na gamit ang ari ng babae at lalaki.” Napakaepektibong pamamaraan nito – gayunman, para sa ibang tao, maaaring maging napakahirap nitong gamitin. Kapag ginagamit mo ito sa lahat ng oras, garantisadong hindi ka mabubuntis. Kung umiiwas ka sa lahat ng sekswal na aktibidad, magiging ligtas ka sa mga sexually transmitted infection (STI).