ថ្នាំពន្យារកំណើតបន្ទាន់ | Find My Method
 

បានកែប្រែចុងក្រោយនៅApril 28th, 2021

  • EC ផ្ដល់លទ្ទភាពការពារការមានផ្ទៃពោះ នៅពេលមនុស្សម្នាក់រួមភេទដោយមិនបានការពារ (យល់ព្រម ឬមិនបានយល់ព្រម) ឬនៅពេលវិធីសាស្ត្រមិនបានសម្រេច។ អ្នកអាចប្រើថ្នាំគ្រាប់ EC ឬ IUD មិនមានជាតិអរម៉ូន។
  • នៅតាមតំបន់ភាគច្រើនលើពិភពលោក ថ្នាំគ្រាប់ពន្យារកំណើតបន្ទាន់មានពីរគ្រាប់ រីឯតំបន់ខ្លះមានថ្នាំតែមួយគ្រាប់ប៉ុណ្ណោះ។ ទាំងថ្នាំគ្រាប់ពីរ និងថ្នាំគ្រាប់តែមួយមានប្រសិទ្ធភាពដូចគ្នា
  • ប្រសិទ្ធភាព៖ ជម្រើស EC មានប្រសិទ្ធភាពណាស់។ មនុស្ស 99 នាក់ក្នុងចំណោម 100 នាក់ ដែលប្រើជម្រើសទាំងនេះនឹងអាចការពារមិនឱ្យមានផ្ទៃពោះបាន។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រដែលអ្នកអាចប្រើមុនពេល ឬអំឡុងពេលរួមភេទ អាចផ្ដល់នូវគុណសម្បត្តិបន្ថែមទៀត។
  • ផលរំខាន៖ ជាមួយ IUD ទង់ដែង អ្នកអាចមានការកើនឡើងលំហូរឈាម ការឈឺចាប់ ថ្នាំ EC អាចបណ្តាលឱ្យឈឺក្រពះ និងក្អួត
  • កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង៖ ប្រែប្រួល។ ជាមួយនឹង IUD ទង់ដែង គេស៊កបញ្ចូលវាម្តង និងមានរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ចំនួន និងដូសនៃថ្នាំអាស្រ័យលើម៉ាកយីហោ។
  • មិនការពារប្រឆាំងនឹងការឆ្លងជំងឺកាមរោគ (STI) ទេ។

សេចក្ដីសង្ខេប

ថ្នាំពន្យារកំណើតបន្ទាន់

ការពន្យារកំណើតបន្ទាន់ (EC) អាចបញ្ឈប់ការមានផ្ទៃពោះមុនពេលវាចាប់ផ្តើម។ (នោះមានន័យថាថ្នាំគ្រាប់របស់ EC មិនដូចថ្នាំគ្រាប់រំលូតកូនទេ។) អាស្រ័យលើកន្លែងដែលអ្នករស់នៅ អ្នកអាចជ្រើសរើស EC បានច្រើនប្រភេទ។ ប្រភេទភាគច្រើនមានប្រសិទ្ធភាពរហូតដល់ 5 ថ្ងៃ (ឬ 120 ម៉ោង) បន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ ហើយអ្នកប្រើវាកាន់តែឆាប់ កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

ឧទាហរណ៍នៃការពន្យារកំណើតបន្ទាន់៖

ថ្នាំគ្រាប់ដែលមានជាតិ Ulipristal acetate ទម្រង់ថ្មីនៃ EC នេះគឺជាកម្រិតដូសថ្នាំមួយគ្រាប់មានប្រសិទ្ធិភាពរហូតដល់ 5 ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ ហើយមិនដូចថ្នាំដទៃទៀតរបស់ EC ទេ នឹងមិនថយចុះប្រសិទ្ធភាពទេក្នុងរយៈពេល 5 ថ្ងៃនោះ។

ថ្នាំដែលមាន Levonorgestrel៖ Lydia Postpil, Postinor 2, Norpill, Unwanted72, Nowill Pill, Plan B One–Step, Next Choice One Dose, Next Choice, My Way, After Pill, Levonorgestrel។ ទាំងនេះអាចមាននៅតាមបញ្ជរដោយមាន ឬគ្មានវេជ្ជបញ្ជាអាស្រ័យលើប្រទេសដែលអ្នករស់នៅ។ ថ្នាំទាំងនេះស្រដៀងនឹងថ្នាំពន្យារកំណើតដទៃទៀតដែរ ប៉ុន្តែមានកម្រិតដូសខ្ពស់ជាង។ វាអាចមានប្រសិទ្ធភាពរហូតដល់ 5 ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីការរួមភេទដោយមិនបានការពារ ប៉ុន្តែប្រសិទ្ធភាពថយចុះក្នុងមួយថ្ងៃៗ។ ប្រសិនបើអ្នកចង់ប្រើវិធីសាស្ត្រនេះ អ្នកគួរតែប្រើវាឱ្យបានឆាប់បំផុត បន្ទាប់ពីការរួមភេទដោយមិនបានការពារ។

IUD ដែលមិនមានជាតិអរម៉ូន។ នេះគឺជា EC ដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតនៅទីនោះ។ ឱ្យអ្នកផ្ដល់សេវាស៊កបញ្ចូលវាក្នុងរយៈពេល 5 ថ្ងៃក្រោយការរួមភេទដោយមិនបានការពារ។ វានឹងបន្ថយឱកាសនៃការមានផ្ទៃពោះបានត្រឹម 99.9%

វិធីសាស្ត្រ Yuzpe។ អ្នកអាចប្រើថ្នាំពន្យារកំណើតទៀងទាត់មួយចំនួនដូចជា EC បាន ប្រសិនបើអ្នកធ្វើតាមជំហានជាក់លាក់ (សូមមើលផ្នែក “របៀបប្រើវា” របស់យើងខាងក្រោម)។ វាមិនមានប្រសិទ្ធភាពដូចជម្រើស EC ផ្សេងទៀតទេ។ មានប្រសិទ្ធភាពល្អបំផុតរហូតដល់ 3 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ។

ព័ត៌មានលម្អិត

អ្នកមានគ្រោះថ្នាក់ដោយការពន្យារកំណើតរបស់អ្នក។ ប្រសិនបើស្រោមអនាម័យធ្លុះធ្លាយ ឬអ្នកភ្លេចលេបថ្នាំ ស៊កបញ្ចូលកងរបស់អ្នក បិតបំណះរបស់អ្នក ឬប្រសិនបើស្រោមរបស់អ្នករអិល – ក្នុងករណីបែបនេះ អ្នកប្រហែលជាចង់ប្រើ EC។

ការដកចេញខុសបច្ចេកទេស។ អ្នកក៏អាចប្រើ EC ផងដែរ ប្រសិនបើអ្នកមិនប្រាកដថាដៃគូរបស់អ្នកដកចេញទាន់ពេល។

អ្នកបានជ្រុលជ្រុសមួយរំពេចនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកមិនបានប្រើការការពារណាមួយក្នុងអំឡុងពេលរួមភេទហើយមិនចង់មានផ្ទៃពោះ សូមគិតអំពី EC។ ប៉ុន្តែត្រូវប្រាកដថាអ្នកប្រើវាក្នុងរយៈពេលប្រាំថ្ងៃបន្ទាប់ពីការរួមភេទដែលមិនបានការពារ។

ចំពោះស្ថានភាពគួរឱ្យខ្លាច។ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានគេរំលោភ ឬប្រសិនបើអ្នកបានរួមភេទជាមួយអ្នកដែលបដិសេធមិនប្រើវិធីពន្យារកំណើតផ្សេងទៀត សូមពិចារណាប្រើ EC។

រក្សាទុកតាមខ្លួនខ្លះ។ កាលណាអ្នកប្រើ EC កាន់តែឆាប់ កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ ដូច្នេះគួរទុកប្រអប់ថ្នាំគ្រាប់ EC ប្រភេទណាមួយតាមខ្លួន ក្នុងករណីដែលអ្នកត្រូវការ។

EC ដែលបន្តដំណើរការទៅមុខ។ ប្រសិនបើអ្នកយល់ថាខ្លួនអ្នកត្រូវការ EC ហើយចង់បានដំណោះស្រាយយូរអង្វែង IUD ទង់ដែងគឺជាជម្រើស IUD ដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ គេអាចស៊កបញ្ចូលវាបានរហូតដល់ 5 ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ។ អ្នកនឹងមានវិធីសាស្ត្រងាយស្រួល និងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតរហូតដល់ 12 ឆ្នាំ។

របៀបប្រើប្រាស់

ទោះបីជា EC មានប្រសិទ្ធភាពក៏ដោយ ក៏មានជម្រើសផ្សេងទៀតដែលផ្ដល់អត្ថប្រយោជន៍យូរអង្វែងជាងមុនហើយនឹងជួយឱ្យអ្នកមានភាពធូរស្រាលក្នុងពេលរួមភេទ។ ប្រសិនបើអ្នកមានការរួមភេទដោយមិនបានការពារ វាគឺជាជម្រើសលឿន និងងាយស្រួលបំផុត បន្ទាប់ពីអ្នករួមភេទរួច។ នេះគឺជាប្រភេទផ្សេងៗគ្នាដែលអ្នកអាចជ្រើសរើសបាន។[10]

IUD ទង់ដែង វាជា EC មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ ប្រសិនបើអ្នកបានស៊កបញ្ចូល {IUD} ក្នុងពេល 5 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ វាអាចកាត់បន្ថយឱកាសនៃការមានផ្ទៃពោះបាន 99.9%។ អ្នកត្រូវធ្វើការណាត់ជួបជាមួយអ្នកផ្ដល់សេវាថែទាំសុខភាព ដើម្បីមាននីតិវិធីនេះ។

ថ្នាំគ្រាប់ដែលមានជាតិ Ulipristal acetate។ ប្រើរូបមន្តមួយគ្រាប់ក្នុងរយៈពេល 5 ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីរួមភេទដោយមិនបានការពារ។

ថ្នាំដែលមានជាតិ Levonorgestrel។ រាល់ថ្នាំ EC ដែលមានជាតិ levonorgestrel មានប្រសិទ្ធភាពដូចថ្នាំពន្យារកំណើតធម្មតាដែរ ប៉ុន្តែក្នុងកម្រិតដូសខ្ពស់ជាង និងប្រើជាបណ្តោះអាសន្ន។ ប្រើបានល្អបំផុតឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន ទោះបីជាវាអាចមានប្រសិទ្ធភាពរហូតដល់ 5 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការរួមភេទដោយមិនបានការពារក៏ដោយ។

IUD ដែលមិនមានជាតិអរម៉ូន។ នេះគឺជា EC ដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតនៅទីនោះ។ ប្រសិនបើអ្នកស៊កបញ្ចូល IUD ក្នុងរយៈពេល 5 ថ្ងៃបន្ទាប់ពីការរួមភេទដោយមិនបានការពារ វាអាចកាត់បន្ថយឱកាសនៃការមានផ្ទៃពោះ 99.9%។ អ្នកត្រូវធ្វើការណាត់ជួបជាមួយអ្នកផ្ដល់សេវាថែទាំសុខភាព ដើម្បីមាននីតិវិធីនេះ។

Yuzpe Regimen។ ប្រភេទថ្នាំពន្យារកំណើតធម្មតាខ្លះអាចប្រើបានជា EC។ ប្រសិនបើអ្នកប្រើវិធីនោះ ដែលហៅថា Yuzpe regimen អ្នកត្រូវលេបថ្នាំជាពីរដូស 12 ម៉ោងដាច់ពីគ្នា។ ហើយវាមានប្រសិទ្ធភាពតែជាមួយម៉ាកយីហោជាក់លាក់ប៉ុណ្ណោះ។

ចាំថា៖ ប្រើ EC ឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបានបន្ទាប់ពីអ្នកបានរួមភេទដោយមិនបានការពារ។ កាលណាអ្នកលេបវាកាន់តែឆាប់ កាន់តែល្អ – ក្នុងរយៈពេល 24 ម៉ោងទៅបីថ្ងៃគឺល្អបំផុត។ ការពន្យារកំណើតបន្ទាន់នឹងនៅតែកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការមានផ្ទៃពោះរហូតដល់ 5 ថ្ងៃ។

ផលរំខាន

មនុស្សគ្រប់គ្នាខុសគ្នា។ អ្វីដែលអ្នកជួបប្រហែលជាមិនដូចគ្នានឹងមនុស្សផ្សេងទៀតទេ។

វិជ្ជមាន៖ មានចំណុចល្អជាច្រើនអំពីជម្រើស EC សម្រាប់រាងកាយរបស់អ្នក ក៏ដូចជាជីវិតផ្លូវភេទរបស់អ្នក។

  • ផ្ដល់ជូននូវការការពារ និងស្ងប់ចិត្តបន្ទាប់ពីការរួមភេទដោយមិនបានការពារ ឬនៅពេលវិធីសាស្ត្រមិនបានសម្រេច

អវិជ្ជមាន៖ មនុស្សគ្រប់គ្នាព្រួយបារម្ភអំពីផលរំខានអវិជ្ជមាន ប៉ុន្តែសម្រាប់ស្ត្រីជាច្រើនពួកគេមិនមានការព្រួយបារម្ភអំពីបញ្ហានោះទេ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកជួបប្រទះផលរំខានពេលប្រើ EC វាប្រហែលជានឹងបាត់ទៅវិញបន្ទាប់ពី 24 ម៉ោង។ [5]

  • ថ្នាំគ្រាប់ដែលមាន ulipristal Acetate និង Levonorgestrel
    • អាចបណ្តាលឱ្យឈឺក្រពះ និងក្អួត
    • អាចបណ្តាលឱ្យឈឺសុដន់ ការហូរឈាមមិនទៀងទាត់ វិលមុខ និងឈឺក្បាល។ វាតម្រូវឱ្យមានវេជ្ជបញ្ជានៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន។
  • Yuzpe Regimen
    • អាចបណ្តាលឱ្យឈឺក្រពះ និងក្អួត
    • អាចបណ្តាលឱ្យឈឺសុដន់ ហូរឈាមមិនទៀងទាត់ វិលមុខ និងឈឺក្បាល
    • ដោយប្រើ Yuzpe ស្ត្រីអាចនឹងរងផលរំខានច្រើនជាងថ្នាំ EC ដទៃទៀត – ជាពិសេសចង្អោរ
    • វាជាជម្រើស EC របស់អ្នកដែលមានប្រសិទ្ធភាពតិចបំផុត
    • ការពន្យារកំណើតបន្ទាន់មិនត្រូវបានណែនាំឱ្យប្រើជាវិធីសាស្ត្រចម្បងនៃការពន្យារកំណើតទេ។ ប្រសិនបើអ្នកមានបញ្ហាជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រដែលអ្នកកំពុងប្រើឥឡូវនេះ អ្នកប្រហែលជាចង់ប្តូរទៅវិធីសាស្ត្រដែលត្រូវការថែទាំតិចដូចជា IUD ឬការផ្សាំ។ គ្រាន់​តែ​ចាំ​​ថា៖ ប្រសិនបើអ្នកសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរវិធីសាស្ត្រ សូមប្រាកដថាអ្នកនៅតែបន្តការពារ នៅពេលអ្នកប្តូរ។ ស្រោមអនាម័យផ្ដល់ការការពារល្អខណៈពេលដែលអ្នករកឃើញវិធីសាស្ត្រដែលស័ក្ដិសមនឹងតម្រូវការរបស់អ្នក។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

តើការពន្យារកំណើតបន្ទាន់មានប្រសិទ្ធភាពដូចគ្នានឹងថ្នាំរំលូតកូនដែរឬទេ? [4]

ប្រសិនបើអ្នកមានផ្ទៃពោះរួចហើយ (ទោះបីជាអ្នកមិនទាន់ដឹងក៏ដោយ) EC នឹងមិនមានប្រសិទ្ធភាពទេ។ EC អាចរារាំងការមានផ្ទៃពោះបានតែពីដំបូងប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនអាចបញ្ឈប់ការមានផ្ទៃពោះដែលមានរួចហើយនោះទេ។ ហើយប្រសិនបើអ្នកប្រើ EC ដោយចៃដន្យ មុនពេលអ្នកដឹងថាអ្នកមានផ្ទៃពោះ វានឹងមិនធ្វើឱ្យអ្នកឈឺចាប់ ឬមានផ្ទៃពោះឡើយ។

តើ EC មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពទេ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងប្រើថ្នាំ enzyme inducer (ដូចជា Dilantin, rifampicin, griseofulvin, ឬ St. John’s Wort)? [12]

ការប្រើថ្នាំ និងថ្នាំបំប៉នរុក្ខជាតិដែលអាចធ្វើឱ្យថ្នាំពន្យារកំណើតដែលលេបជាប្រចាំមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាព​ក៏អាចកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពថ្នាំគ្រាប់ EC ដែរ។ ដូច្នេះប្រសិនបើអ្នកកំពុងប្រើ enzyme inducer វាប្រហែលជាសមហេតុផលក្នុងការបង្កើនកម្រិតដូស EC។ អ្នកគួរតែពិគ្រោះជាមួយអ្នកផ្ដល់សេវារបស់អ្នកអំពីចំនួននៃការបង្កើនកម្រិតដូស។

ចុះបើថ្នាំ EC ធ្វើឱ្យខ្ញុំចង្អោរ? [3]

ដើម្បីបង្ការចង្អោរ និងក្អួត អ្នកអាចប្រើថ្នាំប្រឆាំងនឹងការក្អួតដែលមិនមានវេជ្ជបញ្ជាមួយម៉ោងមុនពេលប្រើថ្នាំ EC លើកដំបូង។ ចំណាំថាការធ្វើបែបនេះអាចធ្វើឱ្យអ្នកងងុយគេង។
ប្រសិនបើអ្នកក្អួតចង្អោរក្នុងរយៈពេលមួយម៉ោងបន្ទាប់ពីការលេបថ្នាំ EC អ្នកប្រហែលជាត្រូវលេបថ្នាំម្តងទៀត ក្នុងករណីដែលរាងកាយរបស់អ្នកមិនទាន់ស្រូបយកអរម៉ូន។

ឯកសារយោង

[1] Black, K. I., & Hussainy, S. Y. (2017). Emergency contraception: Oral and intrauterine options. The Royal Australian College of General Practitioners . Retrieved from https://www.racgp.org.au/download/Documents/AFP/2017/October/V2/AFP-2017-10-Focus-Emergency-Contraception.pdf
[2] Dr Marie Marie Stopes International. (2017). Contraception. Retrieved from http://www.mariestopes.org.au/wp-content/uploads/Contraception-brochure-web-200417.pdf
[3] FSRH Faculty of Sexual & Reproductive Healthcare. (Amended 2017). FSRH Guideline Emergency Contraception. London. Retrieved from https://www.fsrh.org/standards-and-guidance/documents/ceu-clinical-guidance-emergency-contraception-march-2017/
[4] FPA the sexual health charity. (2017). Your guide to emergency contraception. Retrieved from https://www.fpa.org.uk/sites/default/files/emergency-contraception-your-guide.pdf
[5] FPA the sexual health charity. (2017). Emergency contraception. Retrieved from https://www.fpa.org.uk/sites/default/files/emergency-contraception-pdf-information.pdf
[6] ICEC The International Consortium for Emergency Contraception . (2018). EMERGENCY CONTRACEPTIVE PILLS: Medical and Service Delivery Guidance. Endorsed by FIGO. Retrieved from https://www.cecinfo.org/wp-content/uploads/2018/12/ICEC-guides_FINAL.pdf
[7] Matyanga, C. M., & Dzingirai, B. (2018). Clinical Pharmacology of Hormonal Emergency Contraceptive Pills. International Journal of Reproductive Medicine. Retrieved from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6193352/
[8] Trussell, et al. (2019). Emergency Contraception: A Last Chance to Prevent Unintended Pregnancy. Office of Population Research, Princeton University. Retrieved from https://ec.princeton.edu/questions/ec-review.pdfhttps://ec.princeton.edu/questions/ec-review.pdf
[9] The American College of Obstetricians and Gynecologists. ((Reaffirmed 2018)). Emergency Contraception. Washington, D.C. Retrieved from https://www.acog.org/-/media/project/acog/acogorg/clinical/files/practice-bulletin/articles/2015/09/emergency-contraception.pdf
[10] Upadhya, K. K. (2019). Emergency Contraception. AAP COMMITTEE ON ADOLESCENCE. Retrieved from https://pediatrics.aappublications.org/content/pediatrics/144/6/e20193149.full.pdf
[11] World Health Organization . (2018). Emergency contraception. World Health Organization . Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception
[12] World Health Organization Department of Reproductive Health and Research and Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health Center for Communication Programs (2018) Family Planning: A Global Handbook for Providers. Baltimore and Geneva. Retrieved from https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/260156/9780999203705-eng.pdf?sequence=1
[13] World Health Organization. (2016). Selected practice recommendations for contraceptive use. Geneva. Retrieved fromhttps://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/252267/9789241565400-eng.pdf?sequence=1


lang ភាសាខ្មែរ